21 tez SOLIDARNOŚCI, tej bez cudzysłowu

0
202

– Najlepszym lekarstwem na narzuconą odgórnie polaryzację społeczną byłaby Solidarność, tyle że bez cudzysłowu, bo ta w cudzysłowie sama polaryzuje. Od 17 sierpnia 1980 kolportowano ze Stoczni Gdańskiej 21 postulatów – to była ogólnopolska broń przeciw władzy, wokół nich zorganizowało się wtedy społeczeństwo. Teraz Polska nie ma takiego punktu odniesienia, stąd nasza propozycja – powiedział w wywiadzie dla dziennika „Rzeczpospolita” Zbigniew Gluza, założyciel Ośrodka KARTA, działacz opozycji w PRL, obecnie prezes Fundacji, która zaprezentowała swoje 21 tez Solidarności. To warunki, jakie jego zdaniem należy spełnić, by przełamać destrukcję państwa, którą niesie dzisiejsza polityka.

1984, Londyn, Anglia, Wielka Brytania. Demonstracja pod ambasad¹ PRL zorganizowana przez dzia³aczy polonijnych skupionych wokó³ ruchu Solidarity with Solidarity, popieraj¹cych ruch NSZZ Solidarnoœæ w Polsce. Na zdjêciu Tessa Ujazdowska z transparentem „uwolniæ Adama Michnika”. Fot. NN, kolekcja Tessy Ujazdowskiej, reprodukcje cyfrowe w Oœrodku KARTA

Głównym powodem, dla którego KARTA sformułowała nowych 21 tez Solidarności, była nie tylko chęć przypomnienia podstaw ruchu. Było nim również wystąpienie NSZZ „S” przeciwko twórcy znaku Solidarności Jerzemu Janiszewskiemu. Pisaliśmy o tym w „Monitorze Szczecińskim” 27 marca br. („Ile solidarności w „Solidarności” https://monitorszczecinski.pl/ile-solidarnosci-w-solidarnosci/ ). W drugiej połowie marca br. związek zawodowy zażądał od Jerzego Janiszewskiego przeprosin za to, że zmodyfikował swoje dzieło dla potrzeb kampanii zachęcającej do walki z koronawirusem. Janiszewski wykorzystał „solidarycę” do utworzenia napisu, mającego zjednoczyć nas wszystkich w walce z pandemią COVID-19. Odwołał się do solidarności, tej między nami, tej rozumianej jako sprawa wspólna, wspólna odpowiedzialność, wspólne działania na rzecz wspólnego dobra – w tym przypadku naszego zdrowia i życia. Przypomniał po raz kolejny, że tylko działając razem, wspólnie, zjednoczeni i solidarni właśnie – mamy szansę wygrać. Piękny, jednoznaczny, czytelny na pierwszy rzut oka przekaz. I ten właśnie przekaz zakwestionował NSZZ „S”.

– To zdumiewające nie tylko dlatego, że nie ma ku temu podstaw formalnych. „Znak „Solidarność” to nie ”logo, znak towarowy” związku zawodowego i mam wątpliwość, czy NSZZ to rozumie. Jestem przekonany, ze Polacy nie tak czują i odbierają jego przesłanie – takie stanowisko nie ma nic wspólnego z prawdziwą Solidarnością – jaką ludzie mają w sercu, jaką ten znak symbolizuje” – skomentował wówczas całe na Facebook zamieszania sam Jerzy Janiszewski.

Trzy miesiące później, w wywiadzie dla „Rzeczpospolitej”, Zbigniew Gluza ocenił to wydarzenie znacznie ostrzej.

Informację, że NSZZ „S” występuje przeciw twórcy znaku Solidarności Jerzemu Janiszewskiemu, który jakoby nadużywa swego dokonania – uznałem za objaw bezczelności; trudno zmilczeć. Monopolizowanie przez skrajnie partykularny związek zawodowy tego symbolu, który znany jest w świecie jako emanacja najlepszej Polski, przekracza granice przyzwoitości. Jest także sprzeczne z biegiem historii, dlatego ją w tezach przywołujemy. Solidarność była dobrem wspólnym, NSZZ „S” jest bytem środowiskowym – trzeba wreszcie skończyć z tym schizofrenicznym myleniem pojęć. Za rok, 4 czerwca 2021, gdy w stolicy stanie pomnik Solidarności (autorstwa Janiszewskiego, realizowany przez Fundację im. Ronalda Reagana w Polsce), sens tego pojęcia warto by już przywrócić – powiedział.

Za rok, 4 czerwca 2021 r., KARTA współdziałając z Fundacją Ronalda Reagana w Polsce, odsłoni w Warszawie pomnik Solidarności. „To pozapolityczny, prywatny koncept. Znak z solidarycą – autorstwa Jerzego Janiszewskiego (a nie własność NSZZ „S”), główny element pomnika, przywoła w stolicy dobro wspólne. To własność wszystkich, skoro w kulminacyjnym momencie Solidarności, podczas strajku ostrzegawczego 27 marca 1981, pod tą nazwą objawiło się nie tylko symbolicznie, ale wprost fizycznie całe społeczeństwo” – pisze Z. Gluza w komentarzu pod tezami, opublikowanymi na stronie internetowej KARTY (https://karta.org.pl/aktualnosci/solidarnosc-bez-cudzyslowu).

*******************

21 tez Solidarności Fundacji Ośrodka KARTA

1. Solidarność narodziła się w Polsce 40 lat temu, przekształcając świadomość zbiorową. W roku 1980/81 objęła kraj – jako wyzwoleńczy ruch społeczny.

2. Zjawisko Solidarności podnosiło Polskę po czterech dekadach zapaści państwa; trwało dekadę – od 17 sierpnia 1980 do 24 czerwca 1990 (rozpad formacji) – inicjując III RP.

3. Nazwano ruch Solidarnością, pod konieczną, lecz zbyt wąską postacią związku zawodowego. Od 17 września 1980 ta „związkowa” nazwa znaczyła społeczeństwo.

4. Solidarność powstała ze splotu aktywności opozycji, działającej jawnie przez kilka lat – i społeczeństwa, obudzonego przez Jana Pawła II.

5. Twarzą Solidarności w latach 1980–90 stał się Lech Wałęsa, choć wcześniej opozycji nie przewodził, a w 1990 roku rozbił dojrzałą formację, idąc drogą własnych ambicji.

6. Solidarność, jako samoorganizacja społeczeństwa, w latach 80. podważyła – bez przemocy – blok sowiecki; system nie zdołał już zareagować siłą.

7. Liderzy związku zawodowego, utożsamianego z Solidarnością, w tym przewodniczący, stali się uosobieniem oddolnego ruchu, jednak nie przywódcami społeczeństwa.

8. Gdy 27 marca 1981, w imię Solidarności, całkowicie zamarł kraj, a szefom związku dano prawo decydowania za społeczeństwo – nikt nie podjął roli wodza.

9. Związek zawodowy nie przetrwał stanu wojennego – rozpadł się od uderzenia 13 grudnia 1981; trwała Solidarność, dzięki mobilizacji poza strukturą.

10. Solidarność warunkowała zwycięstwo społeczeństwa nad władzą – 4 czerwca 1989; w jej imieniu wystąpiła wiarygodna grupa liderska, stojąca przy Lechu Wałęsie.

11. Po rekonstrukcji związku zawodowego, odchodzącego od Solidarności, przewodniczący nie zrezygnował z historycznej już nazwy, pozorując kontynuację.

12. Wraz z upadkiem Komitetów Obywatelskich, zwycięskich w wyborach roku 1989/90, Solidarność występuje już tylko w cudzysłowie, zmieniając znaczenie znaku.

13. Dekada Solidarności okazała się – mimo komunistycznej opresji – okresem delegitymizacji Peerelu, zapowiedzią wolności w Polsce suwerennej.

14. Trzy kolejne dekady – przy sukcesie gospodarki i ładu demokratycznego Polski – są okresem stopniowego usuwania Solidarności ze społeczeństwa.

15. Zaprowadzona w kraju polaryzacja polityczna, a za nią społeczna, jest przeciwieństwem Solidarności. Powrót do jej wartości powinien wesprzeć odzyskanie wspólnoty.

16. Polsce potrzeba racji Solidarności: działań bez przemocy. Postawy nienawiści, pogarda dla prawa, korupcja i mord polityczny – to ich współczesna alternatywa.

17. Solidarność sprzed 40 lat stała się najmocniejszym pozytywnym znakiem polskiej wspólnoty – otwartej na innych, gotowej w sporze do dialogu i porozumienia.

18. Każdy obywatel może wybrać kształt Polski: spolaryzowanie czy Solidarność. Jeśli uzna ją za postulat dla siebie, wesprze integrującą się wspólnotę.

19. Dniem symbolicznym uwolnienia się Polski jest 31 sierpnia (a nie 1 czy 15 sierpnia). W 1980 roku Solidarność pokonała totalitarny system – jako apogeum przełomu.

20. Hasło na miesiąc rocznicy Solidarności 2020, od 17 sierpnia (dzień ogłoszenia 21 postulatów) do 17 września (dzień przyjęcia nazwy): odzyskanie zawłaszczonego znaku.

21. Solidarność w cudzysłowie okazała się zaprzeczeniem jej sensu – karykaturą. Powrót tej bez cudzysłowu to nadzieja Polski, przywrócenie fundamentalnej wartości.

************************

Fundacja Ośrodka KARTA jest niezależną organizacją pozarządową o statusie organizacji pożytku publicznego, mającą na celu dokumentowanie i upowszechnianie najnowszej historii Polski oraz Europy Środkowo-Wschodniej. Fundacja stanowi organizacyjną kontynuację wydawanego od roku 1982 drugoobiegowego czasopisma „Karta”. Kolekcje fotograficzne zgromadzone w zbiorach Ośrodka Karta znajdują się w ramach istniejącego od 1996 r. Archiwum Fotografii – obejmuje ono ponad 180 tysięcy zdjęć z zakresu historii społecznej XX wieku, pochodzących z obszaru Polski i Europy Środkowo-Wschodniej. Kolekcje fotograficzne gromadzone są również w ramach Archiwum Opozycji i Archiwum Wschodniego. (polishhistory.pl – portal historyczny Muzeum Historii Polski w Warszawie)

Opr. Rafał Jesswein

Źródła:

https://karta.org.pl/

polishhistory.pl

• „Rocznica wyborów 4 czerwca. Solidarność bez cudzysłowu”. RZECZPOSPOLITA 2020.06.03

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Please enter your comment!
Please enter your name here